Türkiye dönüşü ilk işi cumhurbaşkanının ipini çekmek oldu

Macaristan Başbakanı Peter Magyar, Türkiye'deki tatilini tamamlayıp ülkesine döner dönmez ilk büyük siyasi hamlesini yaptı. Viktor Orban'ın 16 yıllık iktidarını sona erdiren Magyar'ın ilk işi, "Orban'ın kuklası" olarak nitelendirdiği Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'un görev süresini sona erdirecek anayasa değişikliğini parlamentodan geçirmek oldu. Düzenleme, iktidardaki Tisza Partisi'nin anayasal çoğunluğuyla kabul edildi.

Macaristan Ulusal Meclisi'nde görüşülen anayasanın 17'nci değişiklik paketi, 199 sandalyeli parlamentoda yapılan oylamada 139 kabul, 6 ret oyuyla kabul edildi. Eski Başbakan Viktor Orban liderliğindeki Fidesz ile koalisyon ortağı Hristiyan Demokrat Halk Partisi (KDNP) milletvekilleri ise oylamayı boykot etti.

Anayasa değişikliğinde, Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'un görev süresinin toplumun kendisine duyduğu "ciddi güven kaybı" nedeniyle sona erdirileceği belirtildi.

Parlamentoda konuşan Başbakan Peter Magyar, düzenlemenin Orban döneminde oluşturulan siyasi ve kurumsal yapının tasfiyesine yönelik reform sürecinin en önemli adımlarından biri olduğunu söyledi.

"Bu anayasaya dokunmamak Macar ulusuna ihanet olurdu." diyen Magyar, Sulyok'un anayasa değişikliğini beş gün içinde imzalamaması halinde parlamento tarafından hakkında görevden alma sürecinin başlatılacağını açıkladı.

Magyar daha önce de Sulyok'u "Viktor Orban'ın kuklası" olarak nitelendirmiş, cumhurbaşkanının anayasal tarafsızlığını yitirdiğini savunmuştu.

Anayasa değişikliğinin yürürlüğe girmesinin ardından parlamentonun 30 gün içinde yeni cumhurbaşkanını seçmesi öngörülüyor.

Düzenleme yalnızca cumhurbaşkanını kapsamıyor. Değişiklikle Anayasa Mahkemesi üyeleri için yeniden 70 yaş sınırı getirilecek. Orban'a yakın isimlerden biri olarak gösterilen Anayasa Mahkemesi Başkanı ve eski Başsavcı Peter Polt ile 70 yaşını aşan üç yüksek mahkeme üyesinin görevleri de düzenlemenin yürürlüğe girmesinden iki ay sonra sona erecek.

Ayrıca milletvekilleri için en fazla 12 yıllık görev süresi sınırı getiriliyor. Buna göre üç dönem veya toplam 12 yıl milletvekilliği yapan isimler bir sonraki seçimlerde yeniden aday olamayacak.

12 Nisan'da yapılan genel seçimlerde büyük farkla zafere ulaşan Tisza Partisi, parlamentoda anayasa değiştirecek çoğunluğu elde etmişti. Başbakanlık görevini 9 Mayıs'ta resmen devralan Peter Magyar, göreve gelir gelmez Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'u istifaya çağırmış, istifa etmemesi halinde anayasa değişikliğine gideceklerini açıklamıştı.

Sulyok'un görevi bırakmayı reddetmesi üzerine hükümet 5 Temmuz'da mevcut cumhurbaşkanının görevden alınmasını da içeren anayasa değişikliği teklifini Meclis'e sundu. Düzenleme Fidesz tarafından protesto edilirken, Sulyok da konunun demokratik ilkelere uygunluğunun incelenmesi için Venedik Komisyonu ve Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştu.

Magyar'ın öncülüğünde kabul edilen anayasa değişikliği, Macaristan'da 16 yıllık Orban döneminin ardından devletin üst kurumlarında başlayan kapsamlı yeniden yapılanmanın en kritik adımlarından biri olarak değerlendiriliyor.