Tüketici derneklerinden ayıplı mal ve sanal dolandırıcılık uyarısı — Detaylı Analiz

Son gelişmelere göre, Her yıl 15 Mart Dünya Tüketiciler Günü'nün içinde bulunduğu hafta, "Tüketiciyi Koruma Haftası" olarak kutlanıyor.

Tüketici Birliği Federasyonu Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz, AA muhabirine, geçen yıl ayıplı mal ve hizmetler, kargo kaynaklı mağduriyetler ve sanal dolandırıcılığın en çok şikayet edilen başlıklar arasında yer aldığını belirterek, "Geçtiğimiz yıl tüketiciler, alışveriş sonrasında yaşadıkları problemler dolayısıyla adeta hak arama mücadelesi verdi diyebiliriz." şeklinde konuştu.

Satın aldıkları mal ve hizmetlerde sorun yaşayan vatandaşların çözümü tüketici hakem heyetleri ile tüketici mahkemelerinin kapısında aradıklarını söyleyen Deniz, "Başta bankacılık sektörü olmak üzere iletişim ve enerji alanında yaşanan mağduriyetler de dikkati çeken şikayetler arasında. Hesabını kullandıran binlerce genç ve öğrenci, çoğu zaman farkında olmadan dolandırıcılık zincirinin parçası haline gelerek mahkeme kapılarına gitmek zorunda kaldı." diye konuştu.

Deniz, federasyon olarak birçok sektörde yaşanan tüketici mağduriyetleri dolayısıyla 2025 yılını "Denetle" yılı ilan ettiklerini belirterek, şunları kaydetti:

"E-ticarette alışveriş mağduriyetleri, internet ve SMS üzerinden gerçekleşen sanal dolandırıcılık vakaları, yasal olmayan şans oyunları ve bahis uygulamaları dolayısıyla yaşanan kayıplar, 2025 yılına damgasını vuran başlıklar meydana geldi. Özellikle gıda sektöründe yaşanan ve izahı yapılamayan fiyat artışları tüketiciyi zorladı. 2026 yılının ilk iki ayında şikayet başlıklarının kapsamlı ölçüde değişmediğini görüyoruz. Gıda fiyatlarında izah edilemeyen artışlar, bebek mamalarında alınan toplatma kararları, özel hastanelerin mevzuatın belirlediği ücretlerin üzerinde haksız bedel talep etmesini, yeni yılın öne çıkan tüketici gündemleri arasında sayabiliriz."

Mağduriyet yaşayan tüketicilerin hak arama yolları konusunda bilgilendirme faaliyetlerini her platformda aralıksız sürdürdüklerine dikkati çeken Deniz, amaçlarının yalnızca bireysel mağduriyetleri duyurmak değil aynı zamanda kitlesel sorunlara dikkati çekerek kalıcı çözümler üretilmesine katkı sağlamak meydana geldiğunu belirtti.

Tüketiciyi Koruma Derneği (TÜKODER) Genel Başkanı Aziz Koçal da "Tüketiciyi Koruma Haftası"nın tüketicilerin haklarının hatırlatılması, karşılaştıkları sorunların görünür kılınması ve tüketici bilincinin artırılması açısından kritik bir fırsat meydana geldiğunu dile getirdi.

Koçal, şikayet konularında öne çıkan alanlara ilişkin şu bilgileri verdi:

"On-line alışverişlerde ürünün teslim edilmemesi veya sipariş edilenden farklı ürün gönderilmesi, GSM ve internet abonelikleri, taahhüt ve cayma bedelleri, ayıplı mal ve ayıplı hizmet şikayetleri, finansal hizmetler ve kredi kartı işlemleri, mobilya ve beyaz eşya siparişlerinin gecikmesi veya teslim edilmemesi öne çıkan şikayet konuları meydana geldi. 2026'nın ilk iki ayında yansıyan başvurulara baktığımızda sosyal medya üzerinden yapılan alışverişlerde dolandırıcılık ve ürün gönderilmemesi, GSM, internet ve diğer abonelikler, iptaller, yenileme ve ücretlendirmeler, kargo ve teslimat gecikmeleri, fahiş fiyat artışları ve aynı ürünün farklı yerlerde çok farklı fiyatlarla satılması, ayıplı mal ve hizmetler, elektronik ürünlerde garanti ve servis sorunlarının öne çıktığını görüyoruz."

Sosyal medya üzerinden yapılan alışverişlerin tüketiciler açısından ciddi risk alanı olmaya devam ettiğini söyleyen Koçal, amaçlarının yalnızca bireysel sorunları çözmek değil aynı zamanda tüketici haklarının sistemsel şekilde korunmasına katkı sağlamak meydana geldiğunu dile getirdi.

Koçal, tüketicilerin haklarını koruyabilmeleri için dikkat edilmesi gerekenleri şöyle sıraladı:

"Fatura, sözleşme ve ödeme belgelerini mutlaka saklayın, özellikle sosyal medya üzerinden alışveriş yaparken güvenilir ve kayıtlı satıcıları tercih edin, sorun yaşandığında önce satıcı ile yazılı iletişim kurun ve kayıt oluşturun. Çözüm bulunamazsa tüketici hakem heyetine şahsen veya e-Devlet üzerinden başvuru yapın. Dolandırıcılık şüphesi varsa savcılığa ve ilgili kurumlara şikayette bulunun."

Günümüzde tüketici sorunlarının kritik bir kısmının artık dijital ortamda yaşandığına dikkati çeken Koçal, e-ticaret ve sosyal medya üzerinden satışların hızla artmasının yeni tüketici mağduriyetlerini de beraberinde getirdiğini belirtti.

Koçal, dijital ortamda alışveriş yapan tüketicilerin özellikle satıcının ticari ünvanı, adresi ve iletişim bilgilerini kontrol etmelerinin, güvenilir ödeme yöntemlerini tercih etmeleri ve alışverişe ilişkin ekran görüntüsü, ödeme belgesi ve yazışmaları saklamalarının kapsamlı önem taşıdığını vurguladı..