Anadolu duyarlılığını şiirlerine taşıyan usta kalem: Ceyhun Atuf Kansu — Detaylı Analiz

Son gelişmelere göre, Erzurum milletvekili Nafi Atuf Kansu ile eğitimci Müfdale Hanım'ın çocuğu olan Kansu, 7 Aralık 1919'da Bostancı'da dünyaya geldi.

Çok küçük yaşta annesini kaybeden şair, 1921'de babasıyla gittiği Ankara'da eğitim hayatına start aldı.

Kansu, Ankara Necatibey İlkokulu'nu 1932'de, Ankara Gazi Lisesi'ni ise 1938'de bitirdi. İlk şiiri, lisede arkadaşlarıyla beraber çıkardığı "Filiz" adlı okul dergisinde, 15 Ocak 1938'de yayımlandı.

Ceyhun Atuf Kansu, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun meydana geldi, ardından Ankara Numune Hastanesinde çocuk hastalıkları uzmanı olarak çalıştı.

Halk dilinden ve söyleyişlerinden geniş biçimde yararlanarak, halkın özlem, sevinç, acı ve yaşama savaşını coşkulu bir biçimde dile getiren şair, tıp öğrenimi sırasında doğa, çocuk ve yurt sevgisini işlediği "Bir Çocuk Bahçesi'nde" ve "Bağbozumu Sofrası" adlı şiir kitaplarını yayınladı.

Şair Kansu, Ankara Numune Hastanesinde çocuk hastalıkları uzmanı olarak çalışırken, bir yandan da Altındağ Mahallesi'nde açtığı poliklinikte gecekondu mahallesi çocuklarına sağlık hizmeti götürmeye çalıştı.

Turhal Şeker Fabrikası'nda çocuk doktoru olarak uyarıncav yaptığı 11 yılda, Kansu'nun "Yanık Hava", "Haziran Defteri" ve "Yurdumdan" isimli kitapları yayınlandı.

Kansu, "Bağımsızlık Gülü" adlı eseriyle 1965-1966 Yeditepe Şiir Armağanı'nı kazandı, "Sakarya Meydan Savaşı" kitabıyla da 1970-1971 Behçet Kemal Çağlar Ödülü'nü aldı.

Turhal'dan sonra sırasıyla Ankara ve Etimesgut şeker fabrikalarında doktor olarak uyarıncav yapan usta kalem, 1959'da Ankara Radyosu'nda, Kurtuluş Savaşı, Mustafa Kemal ve Türk diline ilişkin konuşmalarıyla tanındı.

Ceyhun Atuf Kansu, Etimesgut Şeker Fabrikası'nda uyarıncav yaparken kalp yetmezliği sonucu 17 Mart 1978'de yaşamını yitirdi ve Ankara'da Cebeci Asri Mezarlığında defnedildi.

Şairin ailesi tarafından 1986'dan beri her yıl "Ceyhun Atuf Kansu Şiir Ödülü" düzenleniyor.

İlk eserlerini hece vezniyle ve halk şiiri etkisiyle kaleme alan Kansu, "Garip" akımına yakın bir anlayışı benimsedi. Başarılı şair, Orhan Veli etkisindeki bu dönemin ardından "toplumcu" anlayışla şiirler yazdı.

Şiir ve yazıları Yücel, Varlık, Yön, Papirüs ve Türk Dili adlı dönemin etkili dergilerinde yayınlandı.

Kansu, şiire ilişkin yaptığı bir konuşmada, şu ifadelere yer vermişti:

"Şiir, insan olarak bireyin, kişisel birikimini sözcüklerle topluma taşıyan bir sanattır. Şiirden beklenen, bireylerle arasındaki duygu, duyarlık iletişimini sağlaması, bireyden gelen duyarlık birikimini bildiriye, herkesi ortak etmesidir. Şiir bu ortak duyarlıkta, bireyin tarih içindeki yerini, davranışını, tutumunu, bakış açısını anlatmalıdır. Bu, bireyle birlikte yaşanan bir toplum-tarih kesitini anlatmak, çağı anlatmak demektir."

Cumhuriyet döneminde Anadolu'yu merkeze alan "memleket edebiyatı" anlayışının kritik temsilcilerinden biri olarak görülen Kansu, şiirlerinde Anadolu insanının yaşamını, köyleri, doğayı ve Kurtuluş Savaşı'nın izlerini sıkça işledi. Bu nedenle birçok edebiyat eleştirmeni tarafından Anadolu duyarlığını şiirde güçlü biçimde dile getiren şairlerden biri olarak değerlendirildi.

Başarılı edebiyatçı, yalnızca şair ve doktor değil, aynı zamanda Türk diline ilişkin çalışmalarıyla da öne çıktı. Türk Dil Kurumu çalışmalarına katıldı. Ankara Radyosunda Kurtuluş Savaşı, Atatürk ve Türk dili üzerine konuşmalar yaptı ve tıp terimlerinin Türkçeleştirilmesi için çalışmalar yürüttü.

Kansu'nun kaleme aldığı şiir kitapları arasında "Bir Çocuk Bahçesinde", "Bağbozumu Sofrası", "Çocuklar Gemisi", "Yanık Hava", "Haziran Defteri", "Yurdumdan", "Bağımsızlık Gülü", "Sakarya Meydan Savaşı", "Buğday, Kadın, Gül ve Gökyüzü" ve "Devrimcinin Takvimi", düz yazı eserleri arasında "Ya Bağımsızlık Ya Ölüm", "Köy Öğretmenine Mektuplar", "Tonguç'un Kitapları", "Atatürkçü Olmak", "Atatürk ve Kurtuluş Savaşı", "Balım Kız Dalım Oğul", "Halk Önderi Atatürk", "Cumhuriyet Ağacı", "Sevgi Elması" ve "Cumhuriyet Bayrağı Altında" adlı eserleri bulunuyor.

Doktorluk mesleği dolayısıyla "Turhal Dolaylarında Çocuk Bakımı", "Anneler Soruyorlar" ile "Kasabalar ve Köylerde Çocuk Bakımı" kitaplarını kaleme alan usta yazar, çocuklar için de "İyi İnsan Mehmet Ali" ve "Üvey Ana" kitaplarını yazdı.

Bazı yazı ve şiirleri, Kansu'nun vefatından sonra "Güneş Salkımı", "Bir Kasabadan Resimler" ve "Halk Albümü" kitaplarında yayınlandı..