2026 Nobel Fizik Ödülü Francis Halzen'e verildi ve nedeni açıklandı

Nobel Fizik Ödülü'nün sahibi belli oldu. Ödül, evrenin uzak bölgelerinden gelen nötrinoları Antarktika'daki IceCube Nötrino Gözlemevi ile tespit eden Francis Halzen'e verildi.

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, ödülün Halzen'e, 'IceCube Nötrino Gözlemevi'ne yaptığı belirleyici katkılar ve astrofiziksel kökenli yüksek enerjili nötrinoların keşfi' gerekçesiyle verildiğini duyurdu. Nobel Fizik Komitesi Başkanı Mark Pearce, Halzen'in uluslararası bir araştırmacı ve mühendis ekibine liderlik ettiğini belirtti.

IceCube Nötrino Gözlemevi, Güney Kutbu'ndaki bir kilometreküplük buz kütlesinin içine yerleştirilen sensörlerden oluşmaktadır. Nötrinolar atom çekirdeğiyle çarpıştığında ortaya çıkan ışık parlamaları bu sensörler tarafından izlenebilmektedir. Gözlemevinin bulunduğu bölgenin dış etkilerden uzak ve deprem riski taşımaması, ölçüm yapmak için uygun bir ortam sağlamaktadır.

Francis Halzen, 1980'lerin sonlarında Antarktika'da ışık sensörleri ile nötrino tespit etme fikri üzerinde çalışmaya başladı. AMANDA projesinin ardından IceCube'un geliştirilmesine öncülük etti. 2010 yılında faaliyete geçen gözlemevi, 2013 yılında Samanyolu dışındaki kaynaklardan gelen yüksek enerjili nötrinoları tespit etti.

1944 doğumlu Halzen, Belçika'daki Louvain Üniversitesi'nde fizik eğitimi aldı ve doktorasını tamamladı. Şu anda Wisconsin-Madison Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Daha önce Balzan Ödülü ve Bruno Pontecorvo Ödülü gibi uluslararası ödüller kazanmıştır.

Nobel Fizik Ödülü, 12 milyon İsveç kronu (yaklaşık 1,2 milyon dolar) değerindedir. Ödül takdim töreni 10 Aralık'ta Stockholm'de gerçekleştirilecektir. Nobel ödüllerinde sıradaki açıklama kimya ödülü ile ilgili olacaktır.