Birleşmiş Milletler (BM), dünyanın en genç ülkesi olan Güney Sudan'da artan şiddet ve yaygın insan hakları ihlalleri nedeniyle tam ölçekli bir savaşa dönüş riskinin bulunduğunu açıkladı. BM Güney Sudan İnsan Hakları Komisyonu tarafından hazırlanan rapor, özellikle sivillere yönelik ağır ihlallerin, keyfi gözaltıların ve sistematik cinsel şiddetin yaşandığını vurguladı. Ülke, derinleşen insani krizle boğuşurken, bu durumun önüne geçilmesi için acil önlemlerin alınması gerektiği belirtildi.
Artan Şiddet ve İhlaller
Raporda, Güney Sudan'da sivillerin ağır ihlallere maruz kaldığı, bunlar arasında cinayetler, cinsel şiddet, zorla yerinden etme gibi durumların yer aldığı ifade edildi. İnsan hakları ihlallerinin artmasıyla birlikte, siyasi ve askeri elitlerin eylemlerinin barış çerçevesini zorladığı ve ülkede istikrarsızlığı artırdığı vurgulandı. Özellikle, 2018 yılında imzalanan barış anlaşmasının koşullarının değiştirilmesi ve muhalefet liderlerinin gözaltına alınması gibi uygulamalar, barış sürecine zarar verdi.
Güney Sudan'daki çatışmalarda, özellikle Ugandalı güçlerin hükümet kuvvetlerine yapılan askeri destekle birlikte, sivil alanların hedef alındığı hava saldırıları da kaygı verici bir durum olarak belirtildi.
Cinsel Şiddet ve İnsan Hakları İhlalleri
Raporda, savaşla bağlantılı cinsel şiddetin yaygın ve sistematik bir özellik olarak devam ettiği, bu tür ihlallerin tüm silahlı güçler tarafından gerçekleştirildiği kaydedildi. Kadınlar ve kız çocukları, sürekli olarak cinsel şiddet tehlikesiyle karşı karşıya. 2022 yılında bu tür saldırıların, sivilleri terörize etmek ve sosyal dokuyu parçalamak amacıyla stratejik bir araç olarak kullanıldığı ifade edildi.
Ayrıca, üst düzey komutanların ve siyasi figürlerin ciddi ihlallerden nadiren hesap verildiği, bu durumun ise cezasızlığın yerleşmesine neden olduğu vurgulandı.
Yeniden Tırmanan Çatışmalar ve İnsani Durum
Son aylarda artan çatışmalar, Güney Sudan'da iç savaşın yeniden patlak verme korkularını artırdı. Aralık ayında, muhalefet güçleri, başkent Juba’nın kuzeydoğusundaki Jonglei eyaletinde hükümet karşıtı bir dizi askeri nokta ele geçirdi. Hükümet, bu gelişmelerin ardından büyük bir askeri operasyon başlattı ve sivil halkın bölgeden ayrılmasını talep etti. Bu durum, ülkenin yeniden savaşa döndüğüne dair endişeleri artırdı.
Birleşmiş Milletler, son dönemde 280,000'den fazla kişinin yerinden edildiğini ve 10 milyondan fazla insanın hayati insani yardıma ihtiyaç duyduğunu bildirdi. Çatışmalar, insani yardım operasyonlarını da olumsuz etkileyerek, her iki tarafın da yardımın ulaşmasını engellediği belirtiliyor.
BM, hükümete, ihlalleri derhal durdurması ve cezalandırma mekanizmalarını acilen kurması çağrısında bulundu. Bu bağlamda, uluslararası toplumun da diplomatik baskı ve yaptırımlar yoluyla müdahale etmesi gerektiği ifade ediliyor.
